среда, 31 мая 2017 г.

გოგოლისა და ანა ბაგრატიონის და-ძმური მეგობრობა და 2 ქართული ეპიზოდი ”მკვდარ სულებში”


რუსებსა და უკრაინელებს დიდი დავა აქვთ ატეხილი XIX საუკუნის გამოჩენილი პროზაიკოსის - ნიკოლაი გოგოლის ეთნიკური კუთვნილების გამო: ერთნი, მისი სამწერლო ენის მიხედვით, მას რუსად მოიხსენიებენ, ხოლო მეორენი - წარმომავლობის მიხედვით - უკრაინელად.

ჩვენთვის, ქართველებისთვის კი, იმისდა მიუხედავად, უკრაინელი იყო ის თუ რუსი, გოგოლი ზოგადად დიდი შემოქმედია და, სავარაუდოდ, არცთუ ცუდად ჩახედული საქართველოს ცხოვრებისეულ ვითარებაში.

გოგოლის საყოველთაოდ ცნობილ ”მკვდარ სულებში” გვხვდება ორი ფრაგმენტი, სადაც ავტორი ეხება ქართული სინამდვილის ისეთ მოვლენებს, რომლებიც ნათელჰყოფენ, რომ მათ მცოდნე ადამიანს, უეჭველად ეცოდინებოდა ქართული ყოფის თავისებურებები.

ცნობილია, რომ ნიკოლაი გოგოლმა თავისი სიყმაწვილე გაატარა უკრაინაში, შემდეგ მთელი ცხოვრება - რუსეთში; ის საქართველოში არ ყოფილა. მაშ, საიდან უნდა ჰქონოდა ეს ცოდნა?

ვიდრე ამ კითხვას ვუპასუხებდეთ, ჯერ შევეხოთ ხსენებულ ფრაგმენტებს. აი, პირველი ასეთი ეპიზოდი:

”...ჩვენი გმირი (ჩიჩიკოვი - ზ.ქ.), ქართულ ხალიჩაზე მოკალათდა და ზურგს უკან ტყავის ბალიში ამოიდო”.

მოდით, ვიმსჯელოთ - რატომ დასვა გოგოლმა თავისი გმირი მაინცდამაინც ქართულ ხალიჩაზე? როგორც წესი, თავ-თავიანთი ქვეყნის გარეთ კარგად არის ცნობილი ხალიჩების აღმოსავლური სახეები - თურქული, სპარსული...ხოლო ქართული ხალიჩა არც წინათ და არც ახლა არასოდეს ყოფილა ისე პოპულარული და ქართულ თვალსაჩინოებათა შორის საგანგებოდ სახელგანთქმული, როგორიც არის, ვთქვათ, ქართული ღვინო ან ქართული სიმღერა.

მაშ რანაირად არკვევს გოგოლი, რომ სწორედ ქართული იყო ის ხალიჩა? იმისათვის, რომ მწერალს ხალიჩის ქართული წარმომავლობისთვის გაესვა ხაზი, მას უსათუოდ მოეთხოვებოდა ქართული ყოფითი კულტურის საკითხებში განსწავლულობა. ხოლო, ქართული ხალიჩის განსასხვავებლად თურქულისა და სპარსულისაგან, მას კიდევ დასჭირდებოდა ამ ხალიჩის ქრისტიანულ სიმბოლოებსა დ ორნამენტებში ესთეტიკური წვდომა და ეთნოლინგვისტურ ქარაგმათა ამოხსნა.

ახლა, დროებით მივატოვოთ ეს საკითხი და გადავიდეთ მეორე ფრაგმენტზე:

გუბერნატორთან გამართულ წვეულებაზე გოგოლი აღწერს დამსწრე საზოგადოებას, რომელთა შორისაც არიან:

”პოჩტმეისტერი, კაპიტან-ისპრავნიკი, მანდილოსანი ცისფერი ბუმბულით, მანდილოსანი თეთრი ბუმბულით, ქართველი თავადი ჩიფხაიხილიძევი, მოხელე პეტერბურგიდან, მოხელე მოსკოვიდან, ფრანგი კუკუ, პერხუნოვსკი, ბერებენდოვსკი”...

როდესაც საუბარია ”მკვდარი სულების” გმირების გვარ-სახელებზე, საჭიროა გავითვალისწინოთ თვით გოგოლის შენიშვნა:

”გამოგონილი გვარების გამოყენება სახიფათოა. რა სახელიც არ უნდა მოიგონო, ჩვენი ქვეყნის რომელიმე კუთხეში (ქვეყნისა, რომელსაც სიგრძე და განი არ აკლია), აუცილებლად გამოჩნდება ვინმე ამ გვარის მატარებელი და გადაგემტერება სამკვდრო-სასიცოცხლოდ”.

აქედან გამომდინარე, ბუნებრივია, ვიგულისხმოთ, რომ გოგოლის ნაწარმოებებში ყველა დასახელებული გვარი პოტენციურად გამოგონილია ავტორის მიერ.

რადგან ქართველებში არ არსებობს გვარი ჩიფხაჲხილიძე(ვი), უნდა დავადასტუროთ, რომ ეს გვარი აშკარად ხელოვნურია, მოგონილია - გოგოლის ფანტაზიის ნაყოფია. შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ მწერალი გვარის მოდელირებისას ეყრდნობოდა რომელიმე მისთვის ცნობილ, გამოგონილთან მიახლოებული ჟღერადობის მისთვის ხელმისაწვდომ ქართულ დიდგვაროვნულ გვარს (ჭავჭავაძის, ჭალაგანიძის - სადაც ”ჭ” რუსულში ”ჩ”-დ გამოითქმის; ჩხეიძის, თუ სხვათა), მაგრამ არცერთი მათგანი - არც ხმიანობით, მარცვლოვნებითა თუ სხვა ნიშნებით მაინც ვერ მიდის ახლოს გოგოლის მიერ მოგონილ გვართან.

სამაგიეროდ, თუ გავიხსენებთ, რომ იმისათვის, რათა გოგოლის მიერ აღწერილ წვეულებაზე დამსწრე კარიკატურულ ადამიანებში ქართველი თავადი ორგანულად ჩაწერილიყო, მის გვარს უნდა ჰქონოდა აგრეთვე კარიკატურული ჟღერადობა და, თუ გავითვალისწინებთ გოგოლის ფართო გასტრონომიულ თვალსაწიერსაც, გვარის დამარცვლით ცხადვყოფთ, რომ ”ჩიფხაჲხილიძე” ზუსტად იმეორებს ქართული კერძის - ”ჩახოხბილის” სახელწოდებას:

”ჩიფხაჲხილი: (”ჩი-ფხაჲ -ხი-ლი”) და ”ჩახოხბილი” (’ჩა-ხო-ხბი-ლი”).

ასე რომ, როდესაც გოგოლი ქართველ თავადს აძლევს გასტრონომიულ გვარს, სხვა მახასიათებლებთან ერთად (რითაც ის ღირსეულ კამპანიას უწევდა თავისნაირებს წვეულებაზე), იხატება ჭამა-სმის მოყვარული მუცელღმერთა ქართველი თავადის პორტრეტი.

თავისთავად იბადება დასკვნა, რომ ორივე ზემოთ მოყვანილი ეპიზოდი გვიჩვენებს გოგოლის ნაცნობობას ქართულ სინამდვილესთან და ჩვენ კიდევ ერთხელ შეგვიძლია დავსვათ კითხვა - საიდან შეიძლება სცოდნოდა?

წერილის ავტორს გააჩნია საკუთარი ჰიპოთეზა:

გოგოლს ჰქონდა დიდი მეგობრობა ქართველი უფლისწულის - ბაქარის შვილიშვილ გიორგი ბაგრატიონის ქალიშვილ ანასთან. მათ შორის იმდენად თბილი დამოკიდებულება იყო, რომ ერთ-ერთ წერილში გოგოლი სწერდა მას: ”მე თქვენ შემიყვარდით გულწრფელად, შემიყვარდით, როგორც და”.

ანა გიორგის ასული ცოლად ჰყავდა ალექსანდრე ტოლსტოის და ამ ოჯახთან არის დაკავშირებული გოგოლის ცხოვრების უკანასკნელი წლები. განსაკუთრებით, სიკვდილის პირას მყოფ მწერალს ერთი წუთითაც არ ტოვებდა ყურადღების გარეშე ცოლ-ქმარი.

”აქ გოგოლს თავს ევლებოდნენ, როგორც პატარა ბავშვს - აძლევდნენ მოქმედების სრულ თავისუფლებას - წერდა თავის მოგონებებში პოეტი ნიკოლაი ბერგი - მას არაფერზე არ უხდებოდა ზრუნვა. საუზმეს, სადილს, ჩაის, ვახშამს მიართმევდნენ იქ, სადაც ინებებდა. მისი თეთრეული ირეცხებოდა და ეწყობოდა კარადაში უხილავი სულების მიერ”.

აღსანიშნავია, რომ ტოლსტოებსაც და გრუზინსკებსაც უხვად ჰქონდათ საქართველოსთან დაკავშირებული რელიქვიები. ტოლსტოების შინაურ ეკლესიაში, სხვა ხატებს შორის იყო ქართული ეკლესიის ყოველთა წმიდანთა ხატი. მეორეს მხრივ, გოგოლი არაერთგზის სტუმრებია გიორგი გრუზინსკის ოჯახსაც ლისკოვოში, სადაც ნახევარი საუკუნის მანძილზე ინახებოდა წმიდა მოციქულთასწორ ნინოს ჯვარი. ეს ჯვარი 1749 წელს უფლისწულ ბაქარს გადასცა საქართველოს მიტროპოლიტმა რომანოზმა (სხვათა შორის, 1801 წელს თავადმა გიორგი გრუზინსკიმ იგი უსახსოვრა ალექსანდრე პირველს, რომელმაც დააბრუნებინა საქართველოში და დღემდე ინახება ”სიონის” საკათედრო ტაძარში).

ამდენად, თამამად შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ სწორედ თავადი გიორგი გრუზინსკი და მისი ქალიშვილი ანა იყვნენ ის ადამიანები, ვისგანაც კრებდა გოგოლი ცნობებს საქართველოს სინამდვილიდან.


წყარო






Ник ქეთი მასწავლებელი зарегистрирован



35 ПОЛЕЗНЫХ САЙТОВ ДЛЯ ШКОЛЬНИКА




1. 0_df2e6_16290c8d_XL.pnginterneturok.ru — это настоящий кладезь, здесь есть видеоуроки, тренажеры и тесты по всем школьным предметам с 1 по 11 класс.

2. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngstellarium.org — потрясающе красивая программа, имитирующая планетарий. Незаменимо для всех, кто интересуется астрономией, учитывая, что этот предмет вскоре появится в школьной программе.

2-а 0_df2e6_16290c8d_XL.pngstellarium.org на грузинском языке

3. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngslovo.ws — на сайте есть готовые домашние задания по разным предметам и учебникам, но более ценны здесь разделы с онлайновыми версиями школьных учебников и биографиями русских писателей.

4. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngstudy.ru — «скоростные» уроки по английскому языку для начального уровня.

5. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngbriefly.ru — это 2000 произведений школьной программы в кратком изложении.

6. 0_df2e6_16290c8d_XL.pnglingualeo.com — интерактивный сервис для изучения английского языка. Есть бесплатный и расширенный платный доступ (стоимость на год соотносима с 2-3 занятиями с репетитором).

7. 0_df2e6_16290c8d_XL.png gostei.ru — крупная онлайновая детская библиотека, которая содержит тексты программных произведений по литературе с 1 по 11 классы. На портале в режиме онлайн можно читать программные произведения

8. 0_df2e6_16290c8d_XL.pnggramota.ru — огромный справочно-информационный портал по правилам и сложностям русского языка.

9. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngnashol.com — портал, на котором собраны ссылки на полезные ресурсы, книги и тексты по всем предметам школьной программы.

10. 0_df2e6_16290c8d_XL.pnglearnenglishkids.britishcouncil.org — любопытный сервис по изучению английского языка для учеников разной степени подготовки.

11. 0_df2e6_16290c8d_XL.pnglitra.ru — сайт с огромным количеством биографий писателей, кратких содержаний и полных текстов литературных произведений и сотней критических статей.

12. 0_df2e6_16290c8d_XL.png math-prosto.ru — программа по математике с 1 по 11 класс, подготовка к экзаменам по предмету и готовые домашние задания.

13. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngloviotvet.ru — онлайновый решебник и калькулятор с решениями примеров и уравнений по математике различной сложности.

14. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngfizika.ru — учебники, задачники, лабораторные работы и тесты по физике для учеников 7-9 классов и учителей физики.

15. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngnuclphys.sinp.msu.ru — проект кафедры общей ядерной физики физического факультета МГУ. Лекции по физике и отдельный раздел для школьников «Популярно о науке».

16. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngchem.msu.su/rus/elibrary/ — фонд публикаций по химии, содержит учебники и практикумы по предмету, разработанные в том числе и в МГУ им. Ломоносова.

17. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngorgchem.ru— интерактивный мультимедиа учебник по органической химии для школьников.

18. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngebio.ru — электронный учебный курс «Открытая биология» с разделением по направлениям «Ботаника», «Зоология», «Человек», «Общая биология» и «Экология».

19. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngzooclub.ru — мегаэнциклопедия о животных, населяющих планету.

20. 0_df2e6_16290c8d_XL.png nsportal.ru — национальный проект, в котором собраны авторские разработки и презентации педагогов по всем предметам.

21. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngdo.gendocs.ru — учебный портал с огромным количеством лекций, докладов и справочников по разным предметам.

22.0_df2e6_16290c8d_XL.png krugosvet.ru — универсальная научно-популярная онлайн-энциклопедия.

23. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngdic.academic.ru— универсальный словарь и междисциплинарная энциклопедия.

24. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngbibliotekar.ru — электронная библиотека нехудожественной литературы.

25.0_df2e6_16290c8d_XL.pnguchi.ru — онлайн-платформа, где ученики изучают школьные предметы в интерактивной и веселой форме. Кроме того, здесь проводятся предметные олимпиады и хранятся архивы уже проведенных олимпиад.

26. 0_df2e6_16290c8d_XL.png reshi-pishi.ru — интересные квесты и задания по математике, логике, чтению и английскому языку для детей 5-10 лет. Пиксельмания — одно из самых интересных заданий на сайте, дети могут выполнять их подолгу.

27. 0_df2e6_16290c8d_XL.png nachalka.info — сборник уроков начальной школы с 1 по 4 классы по математике, русскому языку, окружающему миру и обучению грамоте. Доступ платный, но стоимость на год не превышает тысячи рублей.

28. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngkvantik.com — журнал, посвященный занимательным вопросам и задачам по математике, лингвистике, физике и другим наукам.

29. 0_df2e6_16290c8d_XL.png childrenscience.ru — онлайн-курсы по математике, физике, химии, биологии, технике, архитектуре, искусствоведению, лингвистике.

30. 0_df2e6_16290c8d_XL.pnggetaclass.ru— бесплатные обучающие видео и уроки по физике и математике.

31. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngfoxford.ru — онлайн-школа с 5 по 11 класс. На ресурсе есть подготовка к ОГЭ, ЕГЭ и олимпиадам.

32. 0_df2e6_16290c8d_XL.png metaschool.ru — интернет-кружки и олимпиады по иностранным языкам, шахматам, математике и предметам естественно-научного профиля для учеников 1-9 классов. Доступ платный.

33. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngnative-english.ru — удобный и простой сервис для изучения английского языка.

34.0_df2e6_16290c8d_XL.png math24.biz — сервис по математике для учеников 5-11 классов. Подробный разбор тем и пошаговое решение задач.

35. 0_df2e6_16290c8d_XL.pngtranslate.ru — онлайн-переводчик с десятка языков, а также грамматика английского, немецкого и французского языков.

ИСТОЧНИК




Ник ქეთი მასწავლებელი зарегистрирован



вторник, 30 мая 2017 г.

Выготский: очень краткое введение

Выготский: очень краткое введение







Ник ქეთი მასწავლებელი зарегистрирован



понедельник, 29 мая 2017 г.

Аэросъемка – Современная Москва c высоты





Ник ქეთი მასწავლებელი зарегистрирован



Аллея правителей России в центре Москвы


В Москве 26 мая была открыта «Аллея правителей», на которой установлены 33 бюста российских правителей работы скульптора Зураба Церетели. Памятники установило Российское военно-историческое общество, которое возглавляет министр культуры РФ Владимир Мединский.

Среди представленных правителей – великие князья, цари и представители временного правительства ( последний по времени герой - Александр Керенский.

На церемонии Зураб Церетели заявил, что в сквере появятся еще восемь скульптур, oчевидно, руководителей советского и постсоветского государства.

Аллея находится в сквере усадьбы Тургеневых-Боткиных в Петроверигском переулке, где расположен Музей военной формы одежды.








Ник ქეთი მასწავლებელი зарегистрирован